10 Kỳ Quan Thiên Nhiên Kỳ Lạ Nhất Thế Giới

Nếu có nơi nào trên Trái Đất khiến bạn cảm thấy hành tinh này giống như được “lắp ráp sai”, thì đó chính là Salar de Uyuni.

Nằm ở tây nam Bolivia, cánh đồng muối khổng lồ này rộng hơn 10.000 km², trở thành sa mạc muối lớn nhất thế giới. Nhìn từ xa, nơi đây giống một bề mặt trắng vô tận, hòa lẫn với bầu trời đến mức khó phân biệt đâu là đất và đâu là không gian.

Vào mùa mưa, một lớp nước mỏng phủ lên bề mặt muối, biến toàn bộ khu vực thành tấm gương tự nhiên lớn nhất hành tinh. Khi đó, đường chân trời gần như biến mất và du khách có cảm giác như đang đi bộ giữa những đám mây.

Điều khiến Salar de Uyuni trở nên đặc biệt là sự đồng đều đáng kinh ngạc. Sự chênh lệch độ cao trên toàn bộ cánh đồng muối thường không quá 1 mét.

Nguồn gốc của hiện tượng này bắt đầu từ những hồ nước cổ đại. Khoảng 30.000–40.000 năm trước, khu vực này từng bị bao phủ bởi các hồ lớn như Lake Minchin và sau đó là Lake Tauca. Khi khí hậu thay đổi, nước hồ bốc hơi, để lại các lớp khoáng chất dày đặc, dần dần hình thành lớp muối cứng dày nhiều mét.

Bên dưới lớp muối này còn chứa một trong những trữ lượng lithium lớn nhất thế giới, nguyên liệu quan trọng cho pin hiện đại.

Bề mặt của Salar de Uyuni bị nứt thành các đa giác đều, hình thành bởi chu kỳ bay hơi và kết tinh muối. Những hình dạng này hoàn toàn tự nhiên nhưng đối xứng đến mức nhiều người từng nghi ngờ chúng là công trình nhân tạo.

Đứng giữa không gian trắng vô tận của Salar de Uyuni, bạn sẽ có cảm giác như đang đứng trên một hành tinh khác.

Giữa sa mạc Sahara tại Mauritania tồn tại một cấu trúc khổng lồ gồm nhiều vòng tròn đồng tâm, trải rộng khoảng 40 km. Cấu trúc này được gọi là Richat Structure, hay còn được biết đến với cái tên “Con mắt của Sahara”.

Nhìn từ trên không, nó giống như một bia ngắm khổng lồ được khắc vào bề mặt Trái Đất. Các phi hành gia thậm chí còn sử dụng nó làm mốc định vị khi quan sát từ quỹ đạo.

Ban đầu, các nhà khoa học tin rằng đây là miệng hố thiên thạch. Tuy nhiên, không tìm thấy dấu hiệu khoáng chất bị sốc hay mảnh vỡ thiên thạch nào.

Ngày nay, Richat Structure được hiểu là một vòm địa chất bị xói mòn mạnh. Hàng triệu năm trước, magma đã đẩy các lớp đá trầm tích lên cao nhưng không xuyên thủng bề mặt. Theo thời gian, các lớp đá mềm bị bào mòn nhanh hơn lớp đá cứng, tạo nên các vòng tròn đồng tâm ấn tượng.

Từ mặt đất, gần như không thể nhận ra toàn bộ hình dạng của cấu trúc này. Chỉ khi nhìn từ trên cao, sự đối xứng kỳ lạ của nó mới hiện rõ.

Thiên nhiên tạo ra nó bằng quá trình nâng lên và xói mòn — nhưng nhìn từ không gian, nó giống như được vẽ bằng compa.

Trong sa mạc Black Rock ở Nevada (Mỹ), một cột nước nóng nhiều màu sắc phun lên từ mặt đất giống như cảnh trong phim khoa học viễn tưởng.

Fly Geyser có các tháp khoáng chất màu đỏ, xanh lá và cam, trong khi nước nóng chảy xuống các bậc đá giống sáp đang tan chảy.

Điều thú vị là mạch nước này không phải hiện tượng tự nhiên ban đầu.

Năm 1916, một giếng nước được khoan để tìm nguồn tưới tiêu nhưng sau đó bị bỏ hoang. Đến năm 1964, một giếng địa nhiệt khác được khoan và chạm tới nguồn nước siêu nóng. Khi ống giếng bị vỡ, nước khoáng nóng bắt đầu phun lên.

Thay vì dừng lại, hiện tượng này tiếp tục kéo dài.

Theo thời gian, các khoáng chất hòa tan — chủ yếu là canxi cacbonat — tích tụ quanh miệng phun và tạo thành các cấu trúc cao dần lên. Các loại tảo ưa nhiệt sinh sống trong nước nóng tạo ra màu sắc rực rỡ.

Fly Geyser đã phát triển suốt hơn 50 năm và vẫn đang hoạt động.

Dọc theo bãi biển Koekohe ở New Zealand, những khối đá hình cầu khổng lồ nằm rải rác trên cát như thể từng có những người khổng lồ chơi bi trên bờ biển này.

Một số Moeraki Boulders có đường kính hơn 6 feet (khoảng 2 mét) và nặng tới vài tấn.

Điều khiến chúng gây kinh ngạc là mức độ đối xứng hiếm thấy. Thông thường, đá có hình dạng gồ ghề và đường bờ biển thường hỗn loạn. Nhưng những tảng đá này lại gần như hình cầu hoàn hảo, trên bề mặt còn có các vết nứt hình học giống như mai rùa.

Lời giải thích nằm ở nguồn gốc của chúng: các khối kết hạch (concretion).

Khoảng 60 triệu năm trước, các khoáng chất như calcite kết tinh xung quanh những lõi nhỏ nằm trong lớp bùn đáy biển cổ đại. Qua hàng triệu năm, khoáng chất tiếp tục tích tụ đều theo mọi hướng, khiến khối đá phát triển thành dạng hình cầu bên trong lớp đá mềm hơn.

Sau đó, các chuyển động kiến tạo nâng các lớp đá này lên khỏi đáy biển. Quá trình xói mòn ven biển dần dần làm lộ các khối cầu và tách chúng khỏi vách đá.

Khi các khối kết hạch khô đi, chúng bắt đầu nứt ra. Calcite sau đó lấp đầy các khe nứt, tạo nên những đường vân đặc trưng có thể nhìn thấy ngày nay.

Chúng không phải là cổ vật hay thiên thạch. Tuy nhiên, khi đứng giữa những khối đá này trên bãi biển, sự cân đối và cách chúng nằm rải rác dọc bờ biển khiến nhiều người có cảm giác như chúng được đặt ở đó một cách có chủ ý.

Những ngọn núi thông thường không được tạo ra để trông giống như một bức tranh nghệ thuật trừu tượng. Nhưng tại Công viên Địa chất Quốc gia Zhangye ở Trung Quốc, các dãy đồi lại mang những dải màu rực rỡ như cầu vồng.

Những dải màu đỏ, vàng, cam và trắng uốn lượn khắp các sườn núi.

Các lớp màu này hình thành từ những lớp đá sa thạch và trầm tích khoáng chất được tích tụ trong kỷ Phấn Trắng, cách đây gần 100 triệu năm.

Các oxit sắt tạo ra màu đỏ đậm, trong khi những khoáng chất vi lượng khác tạo nên các sắc thái nhạt hơn.

Sau đó, các hoạt động kiến tạo làm các lớp trầm tích bị gấp nếp và nghiêng lên, khiến chúng lộ ra trên bề mặt.

Theo thời gian, gió và mưa tiếp tục bào mòn các lớp đá bị nâng lên này. Quá trình xói mòn làm mịn các sườn núi và để lộ những dải màu rõ rệt bên dưới.

Sự rõ ràng của các dải màu trải dài trên những ngọn đồi rộng lớn khiến toàn bộ khu vực trông giống như những lát bánh nhiều tầng được xếp đặt một cách có chủ ý.

Nhiều bức ảnh về Danxia thường bị nghi ngờ là chỉnh màu quá mức, nhưng màu sắc này hoàn toàn có thật. Chúng là kết quả của sắt, áp lực địa chất, chuyển động kiến tạo và hàng triệu năm xói mòn.

Thông thường, thiên nhiên hiếm khi phô bày các lớp địa chất của mình một cách rõ ràng như vậy. Nhưng tại Zhangye, nó hiện ra đầy màu sắc và vô cùng ấn tượng.

Một hồ nước thông thường sẽ phản chiếu bầu trời — màu xanh vào những ngày nắng và màu xám trong những ngày giông bão.

Nhưng Lake Hillier lại không tuân theo quy luật đó.

Nằm trên Middle Island ngoài khơi Tây Úc, hồ muối này có màu hồng kẹo cao su rất rõ rệt.

Không phải màu hồng nhạt. Không phải hiện tượng thay đổi theo mùa. Mà là màu hồng vĩnh viễn.

Điều khiến hiện tượng này trở nên kỳ lạ hơn là màu sắc của nước không thay đổi quanh năm, và thậm chí vẫn giữ nguyên khi nước được lấy ra khỏi hồ và chứa trong chai.

Nguyên nhân của màu sắc đặc biệt này nằm ở độ mặn cực cao của nước cùng với sự hiện diện của các vi sinh vật.

Một loại tảo ưa muối có tên Dunaliella salina tạo ra các sắc tố carotenoid — những hợp chất tương tự như sắc tố tạo màu cho cà rốt.

Ngoài ra, một số vi khuẩn ưa muối sống trong lớp muối của hồ cũng góp phần tạo thêm sắc đỏ.

Sự kết hợp của các sinh vật này khiến nước hồ mang màu hồng đậm đặc trưng.

Lake Hillier nằm ngay cạnh đại dương Nam Thái Bình Dương màu xanh đậm, chỉ cách nhau bởi một dải cồn cát hẹp. Sự tương phản giữa màu xanh đậm của biển và màu hồng rực của hồ khiến khung cảnh trông giống như đã được chỉnh sửa bằng phần mềm.

Hồ được các nhà thám hiểm châu Âu ghi nhận lần đầu vào năm 1802, và kể từ đó vẫn luôn khiến người quan sát kinh ngạc.

Nước hồ không gây hại khi chạm vào, nhưng vì độ mặn quá cao nên gần như không thể uống được.

Nước lẽ ra không nên trông giống như sơn. Nhưng ngoài khơi nước Úc, có một hồ nước lại mang màu sắc như vậy.

Dọc theo bờ biển gồ ghề của Bắc Ireland, khoảng 40.000 cột đá bazan dựng đứng sát nhau, trông giống như một cầu thang khổng lồ dẫn xuống biển.

Phần lớn các cột đá có hình lục giác, và nhiều cột khớp với nhau một cách đáng kinh ngạc.

Nhìn từ xa, Giant’s Causeway trông giống tàn tích của một nền văn minh cổ đại đã mất.

Lời giải thích khoa học bắt đầu từ hoạt động núi lửa.

Khoảng 60 triệu năm trước, dung nham bazan tràn ngập khu vực này. Khi đá nóng chảy nguội đi, nó bắt đầu co lại. Nếu quá trình làm nguội diễn ra tương đối đồng đều, các vết nứt sẽ hình thành theo những mô hình hình học.

Hình dạng hiệu quả nhất để phân bố lực căng là hình lục giác, mặc dù một số cột có năm hoặc bảy cạnh.

Quá trình này được gọi là columnar jointing (nứt cột). Khi dung nham nguội đồng thời từ trên xuống và từ dưới lên, các cột đá đan xen nhau hình thành.

Trong hàng triệu năm sau đó, quá trình xói mòn loại bỏ các lớp đá xung quanh, để lộ cấu trúc này.

Một vài vết nứt hình học có thể không quá đặc biệt. Nhưng hàng chục nghìn cột đá xếp sát nhau dọc bờ biển lại tạo cảm giác như một công trình có chủ ý.

Theo truyền thuyết địa phương, con đường đá này do người khổng lồ Finn McCool xây dựng để làm cầu sang Scotland.

Xét đến mức độ đối xứng của nó, câu chuyện thần thoại nghe cũng khá hợp lý.

Nằm trên Biển Ả Rập ngoài khơi Yemen, hòn đảo Socotra trông giống bối cảnh trong một bộ phim khoa học viễn tưởng hơn là một phần của Trái Đất.

Gần 1/3 các loài thực vật trên đảo không tồn tại ở bất kỳ nơi nào khác trên hành tinh.

Loài nổi tiếng nhất là cây Dragon’s Blood (cây máu rồng). Nó có tán cây hình chiếc ô lớn nằm trên thân cây xoắn dày. Khi thân cây bị cắt, nó tiết ra nhựa màu đỏ sẫm từng được sử dụng làm thuốc và thuốc nhuộm.

Hình dạng độc đáo của cây giúp giảm sự bốc hơi nước và bảo vệ cây non khỏi ánh nắng khắc nghiệt.

Socotra tách khỏi bán đảo Ả Rập hàng triệu năm trước do chuyển động của các mảng kiến tạo. Sự cô lập này cho phép hệ sinh thái trên đảo phát triển độc lập.

Trong môi trường khô hạn và thiếu nước ngọt, các loài thực vật đã tiến hóa theo những cách rất khác thường: thân cây hình chai, bụi cây kỳ dị và những hình dạng thực vật hiếm thấy ở nơi khác.

Địa hình của đảo càng làm tăng cảm giác kỳ lạ. Các cao nguyên đá vôi vươn lên đột ngột từ đồng bằng ven biển. Hang động đục xuyên qua các ngọn núi. Những cồn cát trắng nằm sát bên làn nước màu ngọc lam.

Những loài sinh vật kỳ lạ không chỉ xuất hiện lẻ tẻ ở đây — chúng chiếm ưu thế.

Socotra hoàn toàn là sản phẩm của tự nhiên. Nhưng sự tập trung dày đặc của các loài đặc hữu khiến hòn đảo giống như một thí nghiệm tiến hóa diễn ra trong cô lập.

Thông thường, núi sẽ nhọn dần lên đỉnh. Nhưng Mount Roraima lại kết thúc bằng một mặt đá phẳng khổng lồ.

Ngọn núi này nằm ở điểm giao giữa Venezuela, Brazil và Guyana, và cao khoảng 2.800 mét so với mực nước biển.

Các vách đá dựng đứng của nó rơi thẳng xuống hàng trăm mét, khiến ngọn núi trông giống như một pháo đài đá khổng lồ.

Đá sa thạch của Mount Roraima có tuổi đời khoảng 2 tỷ năm, khiến nó trở thành một trong những cấu trúc địa chất cổ nhất còn lộ ra trên Trái Đất.

Đỉnh núi phẳng là phần còn sót lại của một cao nguyên cổ đại từng bao phủ khu vực rộng lớn hơn nhiều.

Qua hàng triệu năm, xói mòn đã cuốn đi phần lớn đá xung quanh, chỉ để lại những khối núi bàn cô lập gọi là tepui.

Lượng mưa liên tục tiếp tục bào mòn bề mặt đỉnh núi, tạo nên các hồ nước nhỏ và các khối đá đen kỳ lạ.

Nhiều loài cây ăn thịt phát triển tại đây vì đất nghèo dinh dưỡng.

Do sự cô lập của ngọn núi, nhiều loài sinh vật sống trên đỉnh Roraima không tồn tại ở nơi nào khác.

Hình dạng độc đáo của ngọn núi đã truyền cảm hứng cho cuốn tiểu thuyết “The Lost World” của Arthur Conan Doyle, kể về một cao nguyên nơi các sinh vật tiền sử vẫn còn sống sót.

Khi đứng trên đỉnh núi giữa mây và những vách đá dựng đứng, câu chuyện tưởng tượng đó không còn quá xa vời.

Nam Cực thường gắn liền với màu trắng — cho đến khi bạn đến Taylor Glacier.

Từ mặt sông băng chảy ra một dòng nước đỏ đậm gọi là Blood Falls (Thác Máu).

Giữa khung cảnh băng trắng, dòng nước này trông giống như một vết thương đang chảy máu trên băng.

Hiện tượng này được phát hiện vào năm 1911 và khiến các nhà khoa học bối rối suốt nhiều thập kỷ.

Ban đầu, người ta cho rằng nguyên nhân là tảo đỏ hoặc sinh vật chưa biết.

Sự thật lại vừa đơn giản vừa đáng kinh ngạc.

Bên dưới sông băng Taylor tồn tại một hồ nước mặn bị kẹt lại hàng triệu năm. Nước ở đây bị cô lập hoàn toàn khỏi ánh sáng và không khí, khiến nó chứa lượng sắt hòa tan rất cao.

Khi nước rò rỉ ra ngoài qua các khe nứt và tiếp xúc với oxy lần đầu sau hàng triệu năm, sắt bị oxy hóa — giống như gỉ sắt — và chuyển sang màu đỏ rực.

Điều đáng kinh ngạc hơn nữa là trong nước mặn này tồn tại các vi sinh vật sống mà không cần ánh sáng mặt trời, thay vào đó sử dụng phản ứng hóa học giữa sắt và lưu huỳnh để tồn tại.

Những sinh vật này sống trong điều kiện cực kỳ khắc nghiệt: lạnh giá, độ mặn cao và hoàn toàn tối.

Blood Falls không phải là máu.

Nó là sắt, hóa học và thời gian.

Nhưng khi nhìn thấy một sông băng dường như đang “chảy máu”, cảm giác bất an mà nó tạo ra vẫn rất khó quên.

Những địa điểm kỳ lạ này nhắc nhở chúng ta rằng Trái Đất vẫn còn đầy điều bất ngờ. Dù khoa học đã giải thích được nhiều hiện tượng, sự đối xứng, màu sắc và cấu trúc của chúng vẫn khiến nhiều người cảm thấy như đang nhìn thấy điều “không thể”.

Ngay cả trên một hành tinh đã được nghiên cứu kỹ lưỡng đến vậy, thiên nhiên vẫn luôn tìm cách khiến chúng ta ngạc nhiên.